نزدیکی متوسط سن کشتارشدگان جنگ خسارتبار 8 ساله، و دیماه خونین 1404
مطلب ویژه
  •  

26 بهمن 1404
Author :  

تنِ جنگ‌دیدگان، و شاهدان کشتارگاه‌های بزرگ انسانی را، تا به حال تنها خطر حمله خارجی می‌لرزاند، اما کار این سرزمین و شهروندانش، بعد از دهه‌ها، به جایی رسیده‌ است، که "اعتراض" نیز لرزاننده، و این خاک را به خون می‌کشد، و برای ما کشتارگاه‌های جدید و شدید می‌سازد، و آنقدر در "مرگ" غرق شده‌ایم، که مرگ نیز، همچون آثارِ دیگر فجایع (طبیعی، اجتماعی و...)، تنها مفهومی از آمارها برایمان دارد، تا جان بعنوان یک متاع بی ارزش شده‌، تنها با اعداد تعریف ‌شود.

 امروز دیگر برای غارتِ پرشمارِ جانِ جوانانِ شهر، نیاز به بروز جنگ‌ نیست، اعتراض نیز، خود غارتگرِ هزاران بهار، در گلخانه‌ی جوانی شهر گشته است، و این دیو فاجعه‌ایی است، که در پشت درِ خانه‌های بسیاری در این شهر زانو زده، و دیگر حتی عددِ "هزاران" به خون در غلتیده نیز، تنی را، برای به خون شدن آنان، نمی‌لرزاند!

حتی تنِ کسانی که با تکانی به خود، می‌توانند، بار این عدد بزرگ و کمرشکن را، از دوشِ خانواده‌ی مرگ‌زدگانِ هاج و واج این سرزمین، بردارند! کهنسالانی که عدد کشتار جوانان، تنِ بیمارشان را، حتی به تبی هم نمی‌آزارد، که از تبِ وارد شده به تن‌ِ پیر و فرتوتِ‌شان، چاره جویانی را، به چاره‌جویی دراندازد، و یا وادارد.

امروز باید "اعتراض" را نیز به عددِ دیگر غارتگرانِ پرشمارِ جان ایرانیانی افزود، که سالانه آنان را در شمار زیاد به مسلخ مرگ‌های پر تعداد می‌برند (بیماری‌های قلبی و عروقی، سرطان، آلودگی هوا و...) [1]، جامعه‌ی مرگ‌زده ما، اکنون از چند جهت، در محاصره گرگ‌هایِ گرسنه‌ و شیدا به مرگ‌هایی، از این دست درآمده است.

اینجا شهریست که سعی بر این است که از صلح طلبان، و خشونت پرهیزان و... تهی‌اش کرده‌، آنان را خلع سلاح، و به کُنج خانه‌های‌شان رانده‌، و یا در پیچ و خم دادگاه‌ها، گم کرده، تا در پشت یک خرمن گرفتاری، عمرشان به سر آید، حتی سردارانی که افتخارِ امضای توافقنامه‌های بین المللی بزرگِ صلح را در پرونده خود دارند، در هیات دولت بر آمده بر قول قرارهای محکم و مردانه صلح و وفاق (مسعود پزشکیان) نیز، جایی ندارند، و در آوردگاه بزرگ دیپلماسی با امریکا، این روزها غائبند!

از هر فرقه‌ایی در این دولت مجنون و گرفتار، رسوا و تکه پاره، سهام دارند، اما لجوج‌های متکبر، جایی برای سرداران صلح و دیپلماسی و خیرخواهی، در این دولت نگذاشتند، و هرگز نخواستند که در این جمع، پای مردان بزرگ سیاست، اقتصاد و دیپلماسی باز باشد، چراکه آنان را، تحمل سخنی از این دست، زندگی و یا آرامش نیست، تا در این باغ به تاراج رفته، جایی برای دیگرانی باشد، که سخنی غیر از جنگ، مقاومت و مرگ، سر دهند.

آنان که سخنی غیر از این گویند، اگر خیلی خوش شانس باشند، تنها می‌توانند در کُنج اتاقِ کوچک اساتید دانشگاه، در دانشکده‌هایی پرت، شنونده حملات به خود، از سوی صاحبان بوق‌های مادام العمر (در رسانه و مسجد) باشند، و با پذیرای یکی دو دانشجو، پیگیرِ پایان‌نامه‌ایی، انجام پروژه‌ایی درسی، در یک کلاس، با دانشجویانی در عدد انگشتان دست باشند! و این گونه این سرمایه‌ها هم به هدر روند.

خشونت خواهانِ سنگدل، قدرت طلبان چپاولگر پست‌های انتخابی و انتصابی، دست‌های آلوده به غارت، دارندگان رانت‌های مادام العمر کرسی نشینی، حافظان وضع موجود، پیش برندگان پروژه‌های حذف، و یکدست سازانُ، خالص‌گران بی‌رحم و...، می‌توانند پشت کرسی بلندگوهای ملی نشسته، پشت گرم به دست‌های پیدا و ناپیدا، گوش میلیون‌ها ایرانی را، با "مهمل‌گویی‌های" خود بخراشند،

و خالی ماندن این باغ، از وجود سروهای بلندِ اندیشه، خیرخواهی، اصلاح و... را جشن بگیرند، و بقا و سرحالی فیلترهای تنگ، با کهولت سنی باورنکردنی، را به رخ کسانی بکشند که برای عبور دادن مردان و زنان چابک و چلاک بزرگ، از این مرداب گزینشگرِ سخت و ویرانگر، به رخ کِشند، که:

 رقبا!

اکثریت اصلاح طلب ایرانیان!

میانه‌روها!

همچنان که نتوانستید! نخواهید توانست! و "تا انقلاب مهدی، (این) نهضت ادامه دارد... " [2]، و این کوچک‌ها و کوچک‌زادهای ناچیز و بی‌مقدار، تنها صحنه‌دارانِ سیاست، فرهنگ، اقتصاد، مدیریت، و در کل، این نبردِ خسارتبار بی‌پایان و بزرگ، باید باشند!

آری این خالص‌سازی‌ها، یکدست‌سازی‌ها، فیلترهای حذف کننده و تنگ، در بازی خدعه و نیرنگ و... در نهایت، شاهدان روند این انقلاب بزرگِ قرنِ بیستمِ جهان را، در چهل و هفتمین سالروزش به جایی رسانده‌اند که متوسط سنِ جوانان به مسلخ [3] برده شده، در خیابان‌های شهر، در دیماه خونین 1404، با سن و سال به کشتار برده شده‌ها در جنگ خسارتبار 8 ساله با رژیم بعثی، به هم نزدیکند [4]، که در هر دو کشتارگاه، متوسط سن قربانیان، از بین جوانان 20 تا 24 سال انتخاب، و طعمه مرگی بسیار دردناک و هولناک شدند!

بله بازگشت کرده‌ایم! بازگشت به آن روزهای کشتار، و این دو دیو آدمخوار، ضحاک‌وار، جوانانی در این سن و سال را، برای کشتار و به خاک سپردن، پسندیدند!  

متوسط سن شهدای جنگ خسارتبار هشت ساله، بین رژیم بعث عراق و ایران (1359-1367)، در همین حدودِ کسانی است که در دیماه خونین امسال، خون‌ها‌شان، سنگ فرشِ سردِ خیابان‌های شهر را رنگین کرد، و در این پرتگاه انسانی، چنان پیش رفته‌ایم که، در این چند دهه، از دشمن خارجیِ قاتل فرزندانِ این مرز و بوم، به ایرانیانی رسیده‌ایم، که هموطنان خود را در این حجم، و در عدد هزاران، در خیابان‌های شهر، سلاخی می‌کنند!

این دیو فاجعه‌ایی‌ست که دارکوب وار، بر تنه‌ی پوسانده شده این درخت می‌کوبد، و این نتیجه‌ی همان تصمیم فاجعه‌باری است، که دهه‌هاست اصلاح را با لجاجت تمام، پس زد، و انسداد را جایگزین روی خوش نشان دادن به تغییر و تحول نمود، و آنقدر بر این لجاجت ماند، تا قتل ایرانیان، به جای قدرت‌های زیاده خواهِ بیگانه، توسط خودشان، و در کشتارگاه‌های این شهر جایگزین شود، و چنان با خواست‌ این مردم، به مقابله برخاست، که آنان را اسیر کشتار، در خیابان‌های شهر خود نمود،

بیشک، این شکاف ژرف، که بدین سان ایرانیان را به چنین بلایی مبتلا کرد، برونداد تن ندادن به خواست مردمی است که باید نگاهبان‌شان می‌بودیم، اما به قربانیانی چند، دگرگون شدند. تن ندادن به خواست‌های این ملت، ما را اسیر خدعه اغیار کرد، تا مجبور شویم، ذلت سر فرود آوردن مقابل زیاده خواهیِ بیگانه را، بر تن دادن به خواست هموطنان خود ترجیح دهیم! مقاومت لجوجانه مقابل اصلاح و تغییرخواهی داخلی، تن دادن به زور خارجی را در پی دارد، و این چنین است که مردم ما، دیو فاجعه را هر سحر در آغوش می‌کشند، و شهر دامنگیر آشوبی چنین خونین شده، و خواهد شد.

دوست همنوردم، که گویا در جنگ خسارتبار هشت ساله، جهادگری از جهادگرانِ جهاد سازندگی، و راننده کامیون بنز 911 واحد تدارکات بوده است، از آن روزها می‌گوید، که حمل جنازه بچه‌های ما را به کامیون‌ها سپردند، حمل انبوه شهدای عملیات، با کامیون، به صورت تل انبار شده و روی هم، به عقب جبهه.

حمل اجساد قربانیان دیماه خونین، به آن کهریزک بدنام، یادآور آن تراژدی بزرگ است، چرا که در آن روزهای کشتار بزرگ، و در آن کشتارگاه هولناک نیز، حمل اجساد جوانان پرپر شده، همچون این روزها، از ظرفیت آمبولانس‌های ما خارج شده بود.

اجساد بچه‌های 14 – 15 ساله که بیشترشان حدود بیست سال داشتند، و از تاثیر روانی دیدن این همه جسد، که هر یک به خانواده‌ایی تعلق داشت، و با ورود به هر محله‌ایی، آنرا به عزا می‌کشاند. آدم‌های سلاخی شده توسط آتشبار دشمن، که حتی دیدن این برگ‌های سبز بر زمین ریخته، شاهدانش را هم سخت می‌آزرد، و قلب‌ها را به درد می‌آورد، به طوریکه حتی امروز بعد از گذشته نزدیک به 4 دهه، باز حتی یادآوری‌اش، روان مرا بیمار می‌کند.

 آنروزها روانم از دیدن آن همه خون، چنان در هم ریخته بود، که در پایان آن جنگ لعنتی، از هر انبوه جمعیتی، حتی در بازار شهر نیز، در هراس می‌افتادم، تو گویی این جمعیت مشغول به خرید، و شاد، در هنگامه نوروزِ پس از آن جنگ خونین نیز، می‌خواستند که مرا ببلعند و یا نگرانشان بودم، نمیدانم چه مرگم بود، که دیدن انبوهه‌شان، مرا این چنین به هراس می‌انداخت، و از غرق شدن در بین آنان، فراری بودم و...، یادم هست وقتی از جنگ به مرخصی برمی‌گشتم، جمعیت دور میدان آزادی، مرا به وحشت می انداخت، وقتی از ترمینال غرب خارج می شدم، تا خود را به اتوبوس‌های شهری عازم ترمینال جنوب برسانم، و شهر خود شوم.

اکنون دهه‌هاست که از آن کشتار بزرگ و چند صد هزار نفری گذشته است، اما هنوز هراس آن صحنه‌های هولناک مرگ مرا ترک نکرده است، هرچند تا حدود زیادی از این بیماری عبور کرده‌ام، در حالیکه این اجساد، تنها جسد همسنگران من بود، که در صحنه‌ی نبردی سخت با دشمن، در کنار ما، و برای هدفی مقدس، یعنی دفاع از این آب و خاک جان دادند و...،

بسیار درست فرمودید جناب پزشکیان! : "حوادث دی‌ماه بسیار تلخ بود؛ نمی‌توانم بپذیرم؛ نهایتاً باید درمانش کنیم. تا جایی که امکان دارد، باید کاری کنیم که این زخم ترمیم شود و مشکلاتش حل شود".

اما جناب رئیس جمهور عزیز!

شما چه ابزاری در دست داری که به درمان چنین درد بزرگی بپردازی؟! تو خود، خلع سلاح شده از اختیارات جایگاهی‌ات، در چنبره مراکز پر تعداد قدرت، قربانی وضعی هستی، که آچمز، باید پاسخگوی این همه کشتار باشی، تصمیمی را که دیگری گرفت، و این شرایط را ایجاد کرد.

تو، چه درمانی برای آن خواهی داشت؟! تو که حتی نتوانستی، یاران همراه در دوره مبارزات انتخاباتی‌ات، که مدیون آبرو و حمایت آنان برای رای آوردنت بودی را، در کابینه‌ات نگه داری؟! و به قول و قرارهای انتخاباتی‌ات، با این مردم عمل کنی!

تو خود وارث زخمی چند دهه‌ایی هستی، که ریشه در لجاجت و تکبرِ کسانی دارد که مردم را به هیچ انگاشتند، و از اصلاح و تغییر گریزان، آن را در این کشور ممنوع و محال کردند، و نخواستند که "میزان رای ملت" باشد.

تو کجا توان درمان این درد بزرگ را داری؟! که این ملت گرفتار آن شده‌اند، معترضین به وضع موجود، آچمز شده، و به جان آمده، دهه‌هاست که همه راه‌های تحمیل نظر خود، به اقلیت مادام العمر را امتحان کرده‌اند، و حتی خود را به کشتارگاه‌هایی از این دست، سپردند و... و کاری از پیش نبرده‌اند.

جناب دکتر پزشکیان!

نمی‌خواهم ناامیدت کنم، که عرصه‌داران خدمت را ناامیدی نشاید، اما باید قبول کنی، که تو خود مثل مردمی که نمایندگی آنان را بر عهده داری، آچمزی، و حتی توان بازگرداندن حق "ارتباطات اینترنتی" را هم به مردم خود نداری، تو کجا می‌توانی حقوق اساسی و شهروندی، چون داشتن آزادی، انتخاب سبک زندگی، و یا حق بزرگ تعیین سرنوشت و... را به این مردم باز گردانی، که ریشه این اعتراضات خونین و پی در پی، درمان شود.

از سویی ما شاهدان آن کشتارهای بزرگ، در آن جنگ درازدامن و فاجعه‌بار، هنوز که هنوز است از زخم‌هایش، روانمان آسوده نشده‌ است، و دیو دیدن آن همه مرگ، هنوز گاه و بیگاه، حتی به گاه خواب شبانگاهی نیز آزارمان می‌دهد، و خواب هایمان را آشفته می‌سازد. مگر این زخم، ترمیم شدنی است؟!

اما تو تلاش خود را بکن، ای همسنگر آن دوره‌های سخت!

نمی‌خواهم ناامیدت کنم، این ما بودیم که با رای خود، تو را به میان این مرگ‌زارِ بیرحمِ شهر فرستادیم، و گرفتار چنین مار هفت سری کردیم، که امروز باید به جای بانیانش، قربانی این وضع باشی، و پاسخگوی خون‌هایش! تو که در ریختن آن نقشی نداشته، و بلکه به عکس، برای جلوگیری از این خون‌ها آمده بودی، و با طرح‌هایی که در ذهن داشتی، اگر سدِ سکندرِ لجاجت و تکبرِ قدرتمندان مادام العمر می‌گذاشت، فرصت آن را داشتی که کاری کنی، تا این همه به خیابان نیامده و این همه خون ریخته نشود.

 این آتش افروخته در دیماه، از خشمی برخاست و شراره کشید، که از دیدن عقیم ماندن قول و قرار‌های انتخاباتی تو، شعله ور گردید، آتش کارشکنی در تحقق شعارهای انتخاباتی‌ات، که دامن این همه گل‌های نو شکفته و پرپر شده را گرفت، و هزاران خانواده ایرانی را عزادار کرد، زخم رسوایی که بر دامن زنندگانش، تا تاریخ هست، خواهد ماند.

تهران - یکشنبه 26 بهمن ماه 1404 برابر با  15 فوریه 2026

 

[1] - ۲۷ دی ۱۳۹۸) براساس آمارهای سازمان ثبت احوال، بیشرین دلایل فوت ایرانیان مربوط به بیماری های قلبی و عروقی با ۳۸.۶ درصد، سرطان ها و تومورها با ۱۱.۳ درصد و بیماری های دستگاه تنفسی با ۹.۸ درصد، است.

[2] - تمام شهر تهران توسط شهرداری تهران با این شعار پر شده است، و هرگز در تصاویر و توضیح این شعار نگفته شد، از کدام نهضت سخن می‌گویید، نهضت انسداد کامل سیاسی، نهضت پراکنش این ملت بزرگ و تبدیل آن به دو قطبی خشونت و کشتار، نهضت بزرگ ژرفا دادن به شکاف بین این مردم و فرمانروایان شان، نهضت فروپاشی اقتصاد، اخلاق و امنیت داخلی و ملی و...، آقای زاکانی، کدام نهضت در ذهن کوچک شما وول می‌خورد، که باید تا انقلاب مهدی موعود ادامه یابد، از کدام نهضتِ سازنده، زندگی ساز و امیددهنده سخن می‌گویید؟! نهضت به محاصره در آورنده ایران و ایرانیان؟! کدام نهضت باقی مانده است، که باید هزاران سال دیگر پیگیر آن بود؟! تا شاید منجی‌ایی بیاید؟! رهایی و یا دادن حق تعیین سرنوشت به این ملت؟ اینکه این مردم 160 سال است برای آن خون می‌دهند و خون دادن را پایانی نیست! شما از کدام نهضت سخن می‌گویید، آزادی و دادن حق تعیین سرنوشت، که دست کسی نیست، جز امثال شما، که در مصادر اعطای آن چنبره زده‌اید، و یک سانت هم قدمی در این جهت، از امثال شما، دیده نمی‌شود!

[3] -  "شمار دانشجویان جان‌باخته در اعتراضات به ۱۳۰ نفر رسید. بر اساس آمار جدید و اختصاصی خبرنامه امیرکبیر، هویت دست‌کم ۱۳۰ دانشجوی جان‌باخته در جریان اعتراضات تا ساعت ۹ صبح شنبه ۲۵ بهمن (۱۴ فوریه) تایید شده است. از این تعداد ۱۰۲ نفر مرد و ۲۸ نفر زن بوده‌اند. طبق این گزارش، اوج کشتار در ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ رخ داده است که به تنهایی ۶۲.۶ درصد از کل موارد ثبت شده را شامل می‌شود و پس از آن ۱۹ دی‌ماه با ۲۴.۳ درصد، ۲۰ دی‌ماه با ۸.۴ درصد و سایر تاریخ‌ها با ۴.۷ درصد در جایگاه‌های دوم تا چهارم قرار دارند. همچنین میانگین سن جان‌باختگان ۲۲ سال و بیشترین میزان در بازه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال گزارش شده است. خبرنامه امیرکبیر با انتشار این آمار در کانال تلگرامی خود نوشته است که این گزارش به‌صورت هفتگی به‌روزرسانی خواهد شد و از شهروندان خواسته است اطلاعات مربوط به جان‌باختگان یا بازداشت‌شدگان را برای مستندسازی به آنها ارسال کنند."

[4] - "براساس تحلیل آماری، 75 درصد شهدای جنگ تحمیلی زیر 23 سال سن داشتند. میانگین سنی شهدا نیز 22 تا 23 بوده است. بیشترین شهدای جنگ 20 سال سن داشتند." منبع: اعتماد آنلاین، کد خبر: 632873، ۱۴۰۲/۰۷/۰۲

به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
 مصطفی مصطفوی

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظرات (1)

Rated 0 out of 5 based on 0 voters
This comment was minimized by the moderator on the site

چرخه شوم و زمین سوخته
مرضیه حاجی هاشمی
به نظر می‌رسد، در جمهوری اسلامی تصمیم بر آن است تمام قد بر ایدئولوژی و سیاست‌های آزمون شده خود که وضعیت کنونی را در عرصه داخلی و خارجی صورت‌بندی کرده و آن را پیش روی یک سرزمین کهن و ملت تاریخی قرار داده است پافشاری کند و هیچ بازبینی و آسیب شناسی نسبت بدان نداشته باشد. سوالی که این روزها به کرات شنیده می‌شود این است، با این وجود به لحاظ علمی چه آینده ای برای این سرزمین پیش بینی می‌شود؟

برای پاسخ به این سوال می‌توان از یک چارچوب تحلیلی در علم سیاست استفاده کرد. «نظریه چرخه بحران» می گوید در وضعیتی که یک کشور به گونه‌ای مداوم در معرض فشارهای خارجی (فشارهای دیپلماتیک، نظامی و تحریم و انزوا) باشد، هرچند به نظر در حال مقاومت است؛ اما از آنجا که در عین حال، سیاست‌های داخلی و خارجی آن، موجب تشدید بحران می‌شود، در نهایت به یک وضعیتی می‌رسد که می توان آن را وضعیت «زمین سوخته» نامید.

بر اساس این نظریه می‌توان دریافت که پای فشردن بر ستیزه جویی و عدم تعامل با نظم بین الملل، همچنان فشار تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی و سیاسی را افزون می‌کند و این در حالی است که در روندی فرساینده به دلیل عدم دسترسی پیوسته به فناوری‌های نوین و سرمایه‌گذاری ناکافی در انرژی و صنایع کلیدی، عدم بهره وری شدت می‌گیرد و عقب ماندگی فنی و اقتصادی گسترده‌ای سایه می‌افکند.

به همین موازات، بحران‌های در هم تنیده اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در داخل در پی فشارهای بیرونی و همزمانی سیاست‌های نادرست داخلی، موجب شدت گرفتن نارضایتی‌های مردمی، ناامنی اقتصادی، کاهش سرمایه‌گذاری‌های ملی، فرار مغزها و بی‌ثباتی گسترده می‌شود. همه این عوامل در کنار یکدیگر یک چرخه معیوب را شکل می‌دهند که هر بار بحران را تشدید و امکان بهبود و اصلاح را کاهش داده و حتی ناممکن می‌کند.

آنچه که در نهایت برای این شرایط قابل پیش‌بینی و متصور است، وضعیتی است که منابع طبیعی و انسانی تخریب، اقتصاد فلج شده و زیرساخت‌ها به شدت فرسوده می شود و آسیب می‌بیند و آن سرزمین با تمام پشتوانه‌های ملی و هویتی خود به زمینی سوخته تبدیل می‌شود. این وضعیت کاملاً با نظریه سیستم‌های پیچیده و فروپاشی آنها نیز سازگاری دارد. یک سیستم سیاسی- اقتصادی وقتی به صورت پایدار و پیچیده درگیر بحران‌های متعدد می‌شود، تخریب ساختارهای بنیادین و فروپاشی کامل، بسیار محتمل است.

با علم به این وضعیت، بر تمام نخبگان عرصه‌های مختلف یک کشور ضروری است که به هر قیمتی شده و با هر میزان هزینه از تبدیل شدن کشورشان به زمین سوخته جلوگیری کنند و نگذارند ذهن های خواب، فرسوده و ایدئولوژی زده با اصرار بر سیاست‌های کاملاً غلط گذشته بر چنین چرخه‌ شومی پای بفشارند.

هنوز نظری ثبت نشده است

نظر خود را اضافه کنید.

  1. ثبت نظر به عنوان مهمان.
Rate this post:
پیوست ها (0 / 3)
Share Your Location
عبارت تصویر زیر را بازنویسی کنید. واضح نیست؟

دیدگاه

چون شر پدید آمد و بر دست و پای بشر بند زد، و او را به غارت و زندان ظالمانه خود برد، اندیشه نیز بعنوان راهور راه آزادگی، آفریده شد، تا فارغ از تمام بندها، در بالاترین قله های ممکن آسمانیِ آگاهی و معرفت سیر کند، و ره توشه ایی از مهر و انسانیت را فرود آورد. انسان هایی بدین نور دست یافتند، که از ذهن خود زنجیر برداشتند، تا بدون لکنت، و یا کندن از زمین، و مردن، بدین فضای روشنی والا دست یافته، و ره توشه آورند.

نظرات کاربران

یرواند آبراهامیان تاریخ نگار ارمنی و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران: "درخواست بعضی معترضان برای کمک خارج...
- یک نظر اضافه کرد در بارَکْنا حَوْلَهُ؟! خدایا! از ...
خبرگزاری دانشجو: نتانیاهو: چشم اندازی در نظر داریم به عنوان یک سامانه کامل، در واقع یک شش ضلعی از ائ...