خدا هم گاه آچمز، و سرگردان میشود که چه باید بکند، و یا چه نباید کند؟! وقتی میلیاردها نیایشگر و نمازگزار، به دعا نشسته، زاری و التماسگر به درگاه خداوندیاند، و در پس ظالمی دم کوتاه [1]، برای پیروزیاش، دستها به سوی آسمان کشیدهاند، یاری و مددکاری او را، از سوی خداوندی توانا خواستارند.
نارندرا مودی [2] ها، ملاهبت الله آخوندزاده [3] ها، دونالد ترامپ [4] ها، بنیامین نتانیاهو [5] ها، تنها تنی چند از این دسته ظالمان دمکوتاهاند،
کسانی که در رفتار، گفتار و آرمان خود نشان دادهاند به خدای خود ایمانی قابل توجه، و اطمینانی بزرگ دارند، و خود را مشمول دعای حضرت حق، برای پیروزی دانسته، به دستگیری او در نبردهای اعتقادی خود، اطمینان دارند، و گاه خود را دست خداوند [6] ، برای برآوردن آرزوی ملتهایی معتقد میبینند، دستی که از آستین خداوند برآمده، تا وعدههای بحقِ او را، در حق مومنانش در زمین محقق سازد و...
معتقدترین، خداترسترین، متوجهترین نوع آدمها به آسمان و امدادهای آسمانی، از هندو و مسلمان گرفته، تا مسیحی و یهودی و...، روز و شب، هنگام و نابهنگام، وقت و بی وقت، هرگاه دلشان متوجه آسمان و آسمانیان شد، برای موفقیت این چنین مردان و زنانی دعا میکنند، تا آرمانهای اینان در قلههای پیروزی دستیافتنیتر شوند، و دستِ چنین آرمانخواهانی جسور و پا به میدان، به قلههای موفقیت تماس یابد، و چنین سردمدارانِ صحنههای تقابل با دشمن، به عنوان آدمیانی معتقد و اهل عمل، به قلههای آرمانی دست یابد، و آنان همواره مفتخر به نصرت خداوندی باشند، تا بر دشمنان خود غلبه کرده، موفق و پیروزی را از آن جبهه حق! کنند و...
اما اگر خداوند به دعای این همه نیایشگر پرتعداد در درگاه خود لبیک گفته، جهد و جهاد اینان را قرین موفقیت گرداند، چه فاجعه بزرگ انسانی رخ خواهد داد؟ آیا بشریت در بردگی و اسارتی ژرف فرو نخواهد افتاد؟ در جنایت، کشتار، ویرانی، تجاوز، تعدی به حقوق انسانها و... غرق نخواهد شد؟
خداوند با این همه دستهای پرشمار و فراوانِ بلند به سوی خود، که برای نصرت و پیروزی اینان دست به دعای شبانه روزیاند، چه باید بکند، که در زاری و التماس، از او میخواهند، دستی در جهت پیروزی چنین انسانهایی بجنباند، و او را به بعنوان خدایی که اگر بخواهد [7] ، میتواند، هر آنچه نیست را هم شد کند، مخاطب دعای خود کرده اند.
اما فرزانگانی نیز که در تاریخ بشر کمند، این ظرافت را در اعتقاد و دینداری با رندی تمام داشتند که خداوند را به فرزانگی فرا بخوانند، و این چنین دست به دعا بردارند که : "شاها روا مدار که مفعول مَن یُراد گردد به روزگار تو فَعّال مَن یُرید" [8] آنان میدانستند که اگر این نوع ظالمان دم کوتاه به موفقیت و پیروزی دست یابند، و آرمانِ قلبیشان محقق شود، چه تسمههایی از گرده انسانیت و بشریت که نخواهند کشید.
[1] - در فرهنگ ما "ظالم دم کوتاه" کنایه از کسانی است که اگر زمینه جنایت بیابند، درندههای قهاریند، و در ناصیه آنان خوی تجاوز به حقوق دیگران کاملا هویداست اما به علت نداشتن امکان تجاوز و درندگی اکنون مظلومانه با حسرت به صحنه دنیا نگاه میکنند، حیواناتی مثل سگ (در حالت تنفری که از او وجود دارد) در این کنایه مطرح است که کوچک با دمی کوتاه است ولی اگر قدی بلند و دمی بزرگ و افراشته داشت در میدان دعوا و خونریزی گوی سبقت را از همه آنان که به ظلم مشغولند می ربود.
[2] - "انتخابات هند: نارندرا مودی، نخستوزیر، مدعی است که از سوی خداوند برگزیده شده است". او روز یکشنبه (27 می 2024) به شبکه خبری «اندیتیوی» (NDTV) گفت: «من یقین دارم که "پارماتما" (خداوند) مرا برای هدفی فرستاده است. هنگامی که آن هدف محقق شود، کار من نیز به پایان خواهد رسید. به همین دلیل است که خود را تماموکمال وقف خداوند کردهام.»
[3] - جنبش طالبان یک حرکت به رهبری روحانیت دینی و دانشجویان مذهبی و طلاب مدارس دینی است که سالهاست در افغانستان فعال است و اکنون حاکمیت بر این مردم متنوع و متکثر این کشور را به صورت اختصاصی و انحصاری در دست دارند، رهبری این جنبش به عهده ملاهبت الله آخوندزاده است.
[4] - "رأیدهندگانِ متدین بخش قابلتوجهی از بدنه رأیدهندگان ایالات متحده را تشکیل میدهند و با اکثریتی قاطع از دونالد ترامپ حمایت کردند." روزنامه واشنگتن پست در مقاله ایی تحت عنوان " تاریخچه پیچیده عبارت «ما به خدا توکل داریم» و دیگر نمونههایی که ترامپ از مذهب در آمریکا ارائه میدهد " نوشت : "رئیسجمهور ترامپ در سخنرانی خود در مراسم «صبحانه ملی دعا» در صبح پنجشنبه، از پرداختن به مسائل سیاسی پرهیز کرد و در عوض بر مضمونی معنوی تمرکز نمود و گفت: «آمریکا ملتی از باورمندان است.»
[5] - نتانیاهو نیز معتقد است که طبق تورات، خداوند این سرزمین را به آنان داده است "GOD GAVE US THIS LAND"—Netanyahu "
[6] - یَدُ الله
[7] - در قرآن آمده است که : "خدا هر چه بخواهد میکند" فعال مایشاء و یا فعال ما یُرید است که اصطلاع رایج در بین ما، از این آیه سوره هود برگرفته شده است که: "در آن تا آسمان ها و زمین پابرجاست جاودانه اند، مگر آنچه را که مشیّت پروردگارت اقتضا کرده است؛ بی تردید پروردگارت هر چه را اراده می کند، انجام می دهد." (خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ) در فارسی به معنی چیرگی، غالب بودن و مسلط بودن به کار میرود که در این شعر فارسی اینگونه انعکاس یافته است : "شاها روا مدار که مفعول من یراد گردد به روزگار تو فعال مایرید."
[8] - آن کیست تا به حضرت سلطان ادا کند
کز جور چرخ گشت شتر گربهها پدید
رندی نشست بر سر سجّادۀ قضا
حیزی دگر به مرتبۀ سروری رسید
آن رند گفت چشم و چراغ انس منم
وآن حیز گفت نطفۀ داودم و فرید
ای آصف زمانه ز بهر خدا بگو
با خسروی که دولت او هست برمزید
شاها روا مدار که مفعول من یراد
گردد به روزگار تو فعّال مَن یُرید
شعری منسب به حافظ شیراز که در نگاه ظریفانه خود، خداوند را در رفتار و خلق را در دعا به فرزانگی فرا میخواند.
خدا هم گاه آچمز، و سرگردان میشود که چه باید کند و چه نباید کند؟!
میلیاردها نیایشگر و نمازگزار، دعا کننده، زاری و التماسگر به درگاه خداوندیاند، و در پس ظالمی دم کوتاه [1]، برای پیروزیاش، دستها به سوی آسمان کشیدهاند، التماس یاری و مددکاری او را از سوی خداوندی توانا دارند.
نارندرا مودی [2] ، ملاهبت الله آخوندزاده [3] ، دونالد ترامپ [4] ، بنیامین نتانیاهو [5] و... از این دسته ظالمان دمکوتاهند،
کسانی که در رفتار، گفتار و آرمان خود نشان دادهاند به خدای خود ایمانی قابل توجه، و اطمینانی بزرگ دارند، و خود را مشمول دعای حضرت حق، برای پیروزی دانسته، به دستگیری او در نبردهای اعتقادی خود اطمینان دارند، و گاه خود را دست خداوند [6] ، برای برآوردن آرزوی ملتهای معتقد خود میبینند، دستی که از آستین خداوند برآمده، تا وعدههای به حقِ او در حق مومنانش را، بر زمین محقق سازد و...
معتقدترین، خداترسترین، متوجهترین نوع آدمها به آسمان و امدادهای آسمانی از هندو، مسلمان گرفته، تا مسیحی و یهودی و...، روز و شب، هنگام و نابهنگام، وقت و بی وقت، هرگاه دلشان متوجه آسمان و آسمانیان میشود، برای موفقیت این چنین مردان و زنانی دعا میکنند، تا آرمانهای مذهبی اینان در قلههای پیروزی دستیافتنیتر شود، و دستِ چنین آرمانخوهانی جسور و پا به میدانی به قله های موفقیت تماس یابد، و چنین سردمدارانِ صحنههای تقابل با دشمن، به عنوان دستههایی بزرگی از آدمیانی معتقد و اهل عمل، به قلههای آرمانی برسد، و آنان همواره مفتخر به نصرت خداوندی باشند، تا بر دشمن غلبه کرده، موفق و پیروزی را از آن جبهه حق! کنند و...
اما اگر خداوند به دعای این همه نیایشگر پرتعداد در درگاه خود لبیک گفته، جهد و جهاد اینان را قرین موفقیت گرداند، چه فاجعه انسانی رخ خواهد داد، آیا بشریت در بردگی و اسارتی ژرف نخواهد افتاد؟ در جنایت، کشتار، ویرانی، تجاوز، تعدی به حقوق انسانها و... غرق نخواهد شد؟
خداوند با این همه دستهای پرشمار و فراوانِ بلند به سوی خود، که برای نصرت و پیروزی اینان دست به دعای شبانه روزی هستند، چه باید بکند، که در زاری و التماس، از او میخواهند، دستی در جهت پیروزی اینان بجنباند، و او را به بعنوان خدایی که اگر بخواهد [7] ، میتواند، هر آنچه نیست را هم شد کند.
اما فرزانگانی نیز که در تاریخ بشر کمند، این ظرافت را در اعتقاد و دینداری داشتند که خداوند را به فرزانگی فرا بخوانند، و این چنین دست به دعا شدند که : "شاها روا مدار که مفعول من یراد گردد به روزگار تو فعّال من یرید" [8] آنان میدانستند که اگر این نوع ظالمان دم کوتاه به موفقیت و پیروزی دست یابند، و آرمانشان محقق شود، چه تسمه ایی که از گرده انسانیت و بشریت نخواهند کشید.
[1] - در فرهنگ ما "ظالم دم کوتاه" کنایه از کسانی است که اگر زمینه جنایت بیابند، درندههای قهاریند، و در ناصیه آنان خوی تجاوز به حقوق دیگران کاملا هویداست اما به علت نداشتن امکان تجاوز و درندگی اکنون مظلومانه با حسرت به صحنه دنیا نگاه میکنند، حیواناتی مثل سگ (در حالت تنفری که از او وجود دارد) در این کنایه مطرح است که کوچک با دمی کوتاه است ولی اگر قدی بلند و دمی بزرگ و افراشته داشت در میدان دعوا و خونریزی گوی سبقت را از همه آنان که به ظلم مشغولند می ربود.
[2] - "انتخابات هند: نارندرا مودی، نخستوزیر، مدعی است که از سوی خداوند برگزیده شده است". او روز یکشنبه (27 می 2024) به شبکه خبری «اندیتیوی» (NDTV) گفت: «من یقین دارم که "پارماتما" (خداوند) مرا برای هدفی فرستاده است. هنگامی که آن هدف محقق شود، کار من نیز به پایان خواهد رسید. به همین دلیل است که خود را تماموکمال وقف خداوند کردهام.»
[3] - جنبش طالبان یک حرکت به رهبری روحانیت دینی و دانشجویان مذهبی و طلاب مدارس دینی است که سالهاست در افغانستان فعال است و اکنون حاکمیت بر این مردم متنوع و متکثر این کشور را به صورت اختصاصی و انحصاری در دست دارند، رهبری این جنبش به عهده ملاهبت الله آخوندزاده است.
[4] - "رأیدهندگانِ متدین بخش قابلتوجهی از بدنه رأیدهندگان ایالات متحده را تشکیل میدهند و با اکثریتی قاطع از دونالد ترامپ حمایت کردند." روزنامه واشنگتن پست در مقاله ایی تحت عنوان " تاریخچه پیچیده عبارت «ما به خدا توکل داریم» و دیگر نمونههایی که ترامپ از مذهب در آمریکا ارائه میدهد " نوشت : "رئیسجمهور ترامپ در سخنرانی خود در مراسم «صبحانه ملی دعا» در صبح پنجشنبه، از پرداختن به مسائل سیاسی پرهیز کرد و در عوض بر مضمونی معنوی تمرکز نمود و گفت: «آمریکا ملتی از باورمندان است.»
[5] - نتانیاهو نیز معتقد است که طبق تورات، خداوند این سرزمین را به آنان داده است "GOD GAVE US THIS LAND"—Netanyahu "
[6] - یَدُ الله
[7] - در قرآن آمده است که : "خدا هر چه بخواهد میکند" فعال مایشاء و یا فعال ما یُرید است که اصطلاع رایج در بین ما، از این آیه سوره هود برگرفته شده است که: "در آن تا آسمان ها و زمین پابرجاست جاودانه اند، مگر آنچه را که مشیّت پروردگارت اقتضا کرده است؛ بی تردید پروردگارت هر چه را اراده می کند، انجام می دهد." (خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ) در فارسی به معنی چیرگی، غالب بودن و مسلط بودن به کار میرود که در این شعر فارسی اینگونه انعکاس یافته است : "شاها روا مدار که مفعول من یراد گردد به روزگار تو فعال مایرید."
[8] - آن کیست تا به حضرت سلطان ادا کند
کز جور چرخ گشت شتر گربهها پدید
رندی نشست بر سر سجّادۀ قضا
حیزی دگر به مرتبۀ سروری رسید
آن رند گفت چشم و چراغ انس منم
وآن حیز گفت نطفۀ داودم و فرید
ای آصف زمانه ز بهر خدا بگو
با خسروی که دولت او هست برمزید
شاها روا مدار که مفعول من یراد
گردد به روزگار تو فعّال من یرید
شعری منسب به حافظ شیرازی که در نگاه ظریفانه خود، خداوند و خلق را فرزانگی فرا میخواند.
